• collage_Lejo_Kerstshow
  • collage_Lejo_Kerstshow
do 22 mrt 2018
Op donderdag 15 maart opende officieel het tentoonstellingsparcours Time can Tell in Roeselare. Dit internationaal video- en multimediaproject vindt plaats op zeven locaties doorheen Roeselare. Het werk uit twee priv├ęcollecties en videowerk van vijftien jonge kunstenaars is te bezoeken t.e.m. 6 mei.

Time can Tell - Lise Surmont

Who can say where the road goes,

Where the day flows, only time?

And who can say if your love grows,

As your heart chose, only time?

Who knows? Only time

(Enya – Only time)

 

Vanuit mijn achtergrond als Kunstwetenschapper en suppoost, zal ik de komende weken een persoonlijk licht werpen op een aantal van de werken en de achterliggende boodschappen.

Om te beginnen sta ik stil bij de titel: Time can Tell.

Deze drie woorden nodigen uit tot stilstand, tot toelaten van tijd, ervaren, beleven, aftasten, voelen, kijken: goed kijken. In de Nederlandse taal verwijzen we graag naar spreekwoorden die het woord tijd bevatten: ‘De tijd zal het uitwijzen’, ‘Tijd kan veel doen’, ‘Het helen van de wonden met tijd’, ‘Een nieuw hoofdstuk in ons leven’, ‘Geef het tijd’.

We gebruiken het concept van tijd in zinnen op momenten dat het leven lelijk toeslaat, op momenten van tegenslag en rouw, dat we weer op zoek zijn naar zin. We maken een onderscheid tussen heden, verleden en toekomst, tussen ‘voorbij’, ‘nu’ en ‘verder’. We leven veelal volgens een ingebakken werk- en weekendprincipe. We spreken over ‘tijd maken’ in plaats van ‘tijd nemen’.

‘Ik heb geen tijd,’ zijn we geneigd onszelf voor te liegen.

Tijd is een bijzonder bizar concept waarmee we onszelf bevangen en organiseren. De vraag ‘Hoe gaat het?’ omzeilen we maar al te vaak éénwoordig met ‘Druk!’. Steeds meer geluksguru’s spelen in op dat ‘tijdsgebrek’ en pleiten voor een heropleving van het ‘carpe diem’-principe, pluk de dagen als van een onuitputbare appelboom. Leef alsof elke dag je laatste is, leef in het nu.

Van een appelboom gesproken, vind ik het een ware zondeval hoe weinig we nog stilstaan bij het verloop van de seizoenen. Bij het feit dat nieuwjaar eigenlijk begint bij de lente equinox bijvoorbeeld, wanneer de zon verschuift naar het teken van de Ram, het eerste teken van de twaalf in de Zodiac. De lente is het ontluiken, de hergeboorte van de natuur, het opnieuw bloesemen en ontknoppen van bomen. De weerspiegeling van de sterrenhemel in het leven op aarde.

Het vieren van de nieuwe maan bijvoorbeeld, om de 28 dagen elke maand het begin van een nieuwe cyclus. De dag waarop de maan zich niet toont aan de aarde en ruimte schept voor het maken van nieuwe wensen, intenties, het meest geschikte moment voor het opstarten van nieuwe projecten. Tijd van ge-tijden van de zee, het eb en vloed die ook mee wiegen met het maanlicht en een ritmische vorm van tijdsbeleving aangeven.

Tijd is een heel natuurlijk voortvloeien van de dagen. Het benoemen ervan in seconden, minuten, uren, dagen, weken, maanden, seizoenen, jaren, eeuwen, is het gevolg van een menselijke interventie die ons steeds verder weg heeft gehaald van het voelen. Bijna machinaal volgen we de vereiste indeling op. Ook gekend is de uitdrukking ‘Europeanen hebben een uurwerk, Afrikanen hebben de tijd.’ Er zijn niet-Westerse culturen die een geheel andere belichaming van tijd hebben, zijn, beleven. Er zijn volken die rituelen in ere houden zoals het samenkomen om de volle maan te bewonderen, het vereren van het vallen van de regen, of het kijken naar de bloesems in Japan (Sakura). Begin april vieren ze daar de schoonheid van het leven in de bloeiperiode van de kersenbloesem. Mensen trekken massaal naar het park om onder de bomen te genieten van de bloemenpracht en samen te picknicken. De bloei duurt niet langer dan een week en staat symbool voor vergankelijkheid. Als de bloemblaadjes wegvliegen, heerst een gevoel van melancholie onder de inwoners. Om die intense beleving van een moment te vatten kennen de Japanners zelfs een specifieke vorm van poëzie, die ‘haiku’ heet. In 17 lettergrepen geven ze uitdrukking aan een ogenblik.

Zie, snelle sprongen!

Twee eekhoorns, elk in een boom;

weer naar elkaar toe.

Time can Tell is een uitnodiging om terug stil te staan en goed te kijken. Vanuit een reeks installaties vraagt de tentoonstelling een verplaatsing van de ene locatie in de stad naar de andere. De videofragmenten vragen de tijd om te gaan zitten, te luisteren, te kijken, het niet oordelen over de voorbijgang van de tijd. Het is een uitnodiging tot het herzien van ‘tijd’, perceptie, de magie van beelden en bewustwording van de beeldcultuur waarin we leven. Geniet. Van. Het. Ogenblik.

Lise Surmont