• collage_Lejo_Kerstshow
  • collage_Lejo_Kerstshow
wo 4 apr 2018
Time can Tell, video-expo op verschillende locatie in Roeselare. Lise Surmont schrijft: Bunkertijd: Roeselare-Krottegem

Roeselare-Krottegem

Bunkertijd

Het is lente, de zon schijnt - effectief. Time can Tell telt haar eerste bezoekers en het aantal mag er zijn. Mensen zijn nieuwsgierig, enthousiast, geduldig. Beeld voor beeld nemen ze op, van de ene locatie in de stad naar de andere.

Vandaag bewaak ik de bunker. Of bewaakt de bunker mij, vraag ik mij stilletjes af.

Ik verken de binnenkant van de stenen halfronde die ik ken uit mijn kindertijd. Een oorlogsmonument dat vertrouwd aanvoelt, zelfs de horizontale schietgaten. De bunker heeft in de loop der jaren de gedaante van een robuuste sculptuur aangenomen.

Heel wat Krottegemnaars reageren verrast en opgetogen over de openstaande bunker. Alsof ze weer een beetje tot leven komt. Eindelijk onthult ze haar geheim.

 

Statig. De bunker

ademt verleden tijd uit.

Ah, het kind in mij!

 

In vliegende vaart stopt iemand aan de bunker, stapt van zijn moto af, van onder zijn rode helm verschijnt zijn bezwete haar als van een punker. Enthousiast vraagt hij of hij foto’s mag nemen. ‘Dat ga ik openbaar zetten op facebook, iedereen mag dat zien!’ Hij is gehaast; neemt tegelijk zijn tijd. Hij blijft in zijn adrenaline nog verder vertellen, over het boek dat hij gaat schrijven eenmaal hij in Roeselare woont. Dat het al lang huist in zijn hoofd, dat hij iets te vertellen heeft aan de wereld. Ik kan hem alleen maar aanmoedigen.

Zittend op een stoel naast de bunker, kijk ik uit op het witgeel met rood beschilderde huis dat nog vertrouwder aanvoelt. Uren, dagen, misschien jaren heb ik daar doorgebracht als kind. Tijd kende toen ook al haar tekorten en gelukkig bestond er iets als een kinderopvang voor werkende ouders. ‘Knuffel’ heette de plek.

Nu ik hier zit op mijn stoel, overvalt mij de bevreemding van Knuffel en de bunker tegenover elkaar en hoe dat huis van Knuffel nu misschien wel nog meer verleden aanvoelt dan de bunker naast mij. Het is een huis vol herinneringen, aan hoe ik daar als kind elke dag na school aankwam, hoe ik samen met de andere kinderen at en buiten speelde. Ik denk aan het jongetje die geslepen zijn eten op de grond liet vallen om het onder zijn voetzolen te verstoppen als moes. Ik denk aan de geur daar, de slaapkamers. De baby’tjes in het park, aan wat ze een ‘park’ noemden.

Terwijl ik zit te mijmeren, passeert ondertussen een vrouw. Ik vraag of ze de video’s wenst te bezoeken. ‘Ik heb claustrofobie zegt ze.’ Vroeger ging ze naar de Mariaschool vlakbij. Ze draait zich nog eens half om terwijl ze wegwandelt, ‘Vroeger zeiden ze dat er daar heksen zaten, in die bunker, met een mes… wat een mens toch allemaal onthoudt!’. Haar blauwe ogen lachen pienter, ik bespeur het plezier van haar kindermythes.

Ons geheugen is een ondoorgrondelijke schatkist. Vaak onthouden we wat we zouden willen vergeten en omgekeerd. De tijd is als zandloper die ons inhaalt wanneer ze maar wil, het verleden kan opwaaien en weer gaan liggen.

De bunker stelt tijdens Time can Tell haar loodzware ijzeren deur open en nodigt uit in dat verleden te kijken.

In haar video speelt kunstenares Regina José Galindo ook in op de publieke ruimte. Met haar performance gaat ze op zoek naar de betekenis van de dood en de kracht tot leven die daarin schuilt. Met haar werk werpt ze zich ook in de sociale strijd rond de onderdrukking van de vrouw en het debat rond gebruik van vrouwen en kinderen in oorlogstijd.

In de video van Wim Cuyvers kruipen we in een andere omgeving, namelijk die van het Roeselaarse Klein Seminarie en het Antwerpse Atheneum. We zien beelden uit beide scholen en tegelijk een tekst als betoog over de functie van onderwijs. Beide scholen speelden op een katholieke al dan niet vrijzinnige manier een rol in de Vlaamse ontvoogdingsstrijd.

Welke verhalen vertelt de bunker jou nog?

 

Lise Surmont, 21 maart 2018